Gids · Na een overlijden
Wat moet u regelen als iemand overlijdt?
Na een overlijden komt er veel tegelijk op u af. Deze gids zet in volgorde wat echt snel moet en wat later kan, zodat u niet alles tegelijk hoeft te doen.
Neem de tijd, maar ken de termijnen
Er is een korte lijst dingen die snel moet gebeuren, en een lange lijst die weken of maanden kan wachten. Dat verschil helpt. De meeste instanties kennen uw situatie en hebben geduld. Een uitvaartondernemer neemt bovendien een groot deel van het eerste werk uit handen.
Dit zijn de twee termijnen die u in de eerste dagen echt in de gaten moet houden:
- De uitvaart (begraven of cremeren) vindt plaats niet eerder dan 36 uur en uiterlijk de zesde werkdag na het overlijden. Weekenden en erkende feestdagen tellen niet mee. Wilt u eerder of later, dan is toestemming van de burgemeester nodig.
- De aangifte van het overlijden moet vóór de uitvaart gebeurd zijn.
De eerste dagen
1. Een arts stelt het overlijden vast
Bij een overlijden thuis belt u de huisarts of de huisartsenpost. De arts stelt het overlijden vast en vult de verklaringen in die later nodig zijn voor de gemeente. Is er sprake van een onnatuurlijke dood, of kan de arts de doodsoorzaak niet vaststellen, dan wordt ook de officier van justitie betrokken en kan de uitvaart pas doorgaan na diens toestemming.
2. Neem contact op met een uitvaartondernemer
Heeft de overledene uitvaartwensen vastgelegd of een uitvaartverzekering? Kijk daar eerst naar. Zie ook onze gids over uitvaartwensen vastleggen en die over de uitvaartverzekering. De uitvaartondernemer regelt doorgaans veel voor u: de aangifte, de toestemming voor begraven of cremeren, en de afschriften van de overlijdensakte.
3. Aangifte van het overlijden
- De aangifte gebeurt bij de gemeente waar de persoon is overleden, ook als hij of zij ergens anders woonde. Die gemeente geeft het overlijden door aan de gemeente van inschrijving.
- Iedereen die van het overlijden weet mag aangifte doen. In de praktijk doet de uitvaartondernemer het meestal. Familieleden kunnen het ook zelf, op afspraak en met een geldig identiteitsbewijs.
- De aangifte en de aanvraag voor de toestemming om te begraven of cremeren gaan samen. U moet dus weten waar en wanneer de uitvaart plaatsvindt.
- Bij een natuurlijke dood zijn verklaringen van de arts nodig. De verklaring over de doodsoorzaak zit in een gesloten envelop die naar het CBS gaat: maak die niet open.
4. Vraag afschriften van de overlijdensakte aan
Voor bijna alles wat daarna komt (de erfenis, de bank, een huurcontract, een verzekering) heeft u een afschrift van de overlijdensakte nodig. Het kost een klein bedrag; de uitvaartondernemer vraagt het meestal voor u aan. Vraag er gerust een paar, dan hoeft u niet steeds opnieuw te wachten.
Tip: Het bedrag voor een afschrift verschilt per gemeente. De uitvaartondernemer kan u precies zeggen wat u kwijt bent.
De eerste weken
Bank, werkgever en pensioen
- Meld het overlijden bij de bank. De rekeningen van de overledene worden dan geblokkeerd. Haal geen geld van een gezamenlijke rekening en betaal geen rekeningen uit de erfenis voordat u hebt nagedacht over de gevolgen: dat kan gelden als het aanvaarden van de erfenis. Lees daarover meer in onze gids over het afwikkelen van een erfenis.
- Werkgever. Was de overledene in loondienst, dan betaalt de werkgever aan de partner of de kinderen één maand loon door, los van de erfenis, naast het loon over de maand van overlijden.
- Pensioenfonds, verzekeraars en uitkeringsinstanties. Meld het overlijden bij elke partij waar de overledene iets liep. Hun polissen en brieven staan vaak in een map of in de mailbox.
Is er een testament?
Het Centraal Testamentenregister laat zien óf iemand een testament heeft laten opmaken en bij welke notaris het ligt. De inhoud staat er niet in. Deze informatie is pas te zien nadat iemand is overleden. Een eenvoudig verzoek is gratis; voor een kopie van het testament kan de notaris een klein bedrag vragen. Meer over wat een testament regelt, leest u in onze gids over testament en erfrecht.
Auto of motor
Een voertuig dat op naam van de overledene staat, moet binnen vijf weken op naam van de nieuwe eigenaar komen. Dat geldt ook voor de partner.
Abonnementen en vaste lasten
Neem de bankafschriften van de afgelopen maanden door: daar ziet u meteen welke abonnementen, lidmaatschappen en automatische incasso’s doorlopen. Zeg ze op, of maak afspraken. Schakel de energieleverancier, de huisbaas of woningcorporatie, de ziektekostenverzekeraar en eventuele verenigingen niet te vergeten in.
De eerste maanden
- Online accounts. E-mail, sociale media en cloudopslag blijven bestaan totdat iemand er iets mee doet. Welke regelingen er zijn, leest u in onze gids over online accounts na overlijden.
- Erfbelasting. De aangifte erfbelasting moet binnen acht maanden na het overlijden worden ingediend. Bewaar alle rekeningen die met de uitvaart en de afwikkeling te maken hebben: sommige kosten zijn aftrekbaar.
- Uw eigen financiën. Een overlijden verandert vaak uw inkomen, toeslagen of uitkeringen. Controleer bij de betrokken instanties wat er voor u verandert.
Heeft de overledene iets voor u vastgelegd?
Als iemand u heeft uitgenodigd voor zijn of haar Grownafter-kluis, vindt u daar wat met u is gedeeld: uitvaartwensen, belangrijke documenten, de muziek en foto’s voor de dienst, en de mensen die gebeld moeten worden. U ziet alleen wat de eigenaar voor u heeft geselecteerd, en u kunt dat bekijken, maar niet wijzigen.
Checklist
- Arts laat het overlijden vaststellen.
- Neem contact op met een uitvaartondernemer, of kijk eerst naar vastgelegde wensen en de uitvaartverzekering.
- Aangifte bij de gemeente, vóór de uitvaart.
- Vraag meerdere afschriften van de overlijdensakte aan.
- Meld het overlijden bij de bank, de werkgever en het pensioenfonds.
- Controleer of er een testament is.
- Zet de auto binnen vijf weken op een nieuwe naam.
- Zeg abonnementen op en regel online accounts.
- Bewaar alle rekeningen voor de erfbelasting.
Deze gids is algemene informatie en geen juridisch advies. Procedures kunnen per gemeente en instantie verschillen. Een uitvaartondernemer of notaris helpt u bij uw eigen situatie.