Gids · Testament en erfrecht
Testament maken, en wat de wet regelt als u geen testament heeft
Zonder testament bepaalt de wet wie er erft. Dat pakt vaak goed uit, maar niet altijd. Hier leest u hoe het werkt en wanneer een testament zinvol is.
Wat gebeurt er zonder testament?
Heeft u geen testament, dan geldt het versterferfrecht: de wet bepaalt wie uw erfgenamen zijn.
- Gehuwd, geen kinderen: uw partner is de enige erfgenaam.
- Niet gehuwd, wel kinderen: uw kinderen erven in gelijke delen.
- Partner en kinderen: partner en kinderen erven samen, ieder een gelijk deel. Zie hieronder hoe dat uitpakt.
- Geen partner en geen kinderen: uw ouders, broers en zussen erven. Is een broer of zus overleden, dan nemen diens kinderen die plaats in.
- Niemand van bovenstaande: dan komen grootouders en hun nazaten in aanmerking, en daarna de overgrootouders.
Gehuwden en geregistreerde partners staan er in het erfrecht gelijk voor.
Wettelijke verdeling
Laat u een partner en kinderen achter, dan krijgt uw partner in de praktijk de hele erfenis, en de kinderen krijgen een vordering op hun ouder. Stel dat er €300.000 wordt nagelaten, met een partner en twee kinderen. Ieder erft een derde. De partner krijgt alles en de kinderen krijgen elk een vordering van €100.000. Zo kan de langstlevende doorgaans in het huis blijven wonen. De kinderen krijgen hun deel pas als de langstlevende overlijdt, of eerder in bepaalde situaties, bijvoorbeeld bij een faillissement of als de partner hertrouwt. Over die vordering wordt rente opgebouwd.
Samenwonen zonder trouwen
Wie ongehuwd samenwoont, zonder geregistreerd partnerschap of notarieel samenlevingscontract, erft niet van elkaar volgens de wet. Wilt u dat uw partner wél iets krijgt, dan moet u dat vastleggen. Dat kan met een testament.
Wat kunt u met een testament regelen?
Een testament laat u afwijken van de wettelijke regels. Bijvoorbeeld:
- Wie wat krijgt van uw bezittingen, ook als dat geen familie is.
- Wie voor uw minderjarige kinderen zorgt als u beiden overlijdt: u wijst dan een voogd aan.
- Een verblijvingsbeding: gezamenlijke bezittingen worden niet verdeeld als een van u overlijdt, zodat de langstlevende ze kan blijven gebruiken.
- Wat er moet gebeuren met uw digitale bestanden en sociale media, bijvoorbeeld een profiel verwijderen of omzetten in een herdenkingspagina.
- Wie uw nalatenschap afhandelt: een executeur. Zie onze gids over het afwikkelen van een erfenis.
U bent niet verplicht een testament te maken. Gehuwden en geregistreerde partners erven al van elkaar zonder testament. Of u daarnaast iets anders wilt regelen, hangt af van uw situatie; een notaris kan dat met u bespreken.
Wat moet u weten over de vorm?
- U moet minstens 16 jaar zijn.
- U maakt een testament bij een notaris. Een zelfgeschreven testament is in Nederland in principe niet geldig. (Voor sommige persoonlijke bezittingen bestaat een uitzondering, het codicil, dat de notaris u kan uitleggen.)
- De notaris registreert het testament in het Centraal Testamentenregister, zodat het na uw overlijden gevonden kan worden. Dat register toont óf er een testament is en bij welke notaris, niet de inhoud.
De legitieme portie: kinderen kunnen niet zomaar worden onterfd
Uw kinderen hebben altijd recht op een deel van de erfenis, hoe u uw testament ook inricht. Dat deel heet de legitieme portie en is de helft van het erfdeel dat zij volgens de wet zouden hebben gekregen. Een kind dat zijn legitieme portie opeist, wordt geen erfgenaam maar een schuldeiser van de nalatenschap. Uw partner en uw ouders hebben geen legitieme portie.
Zo houdt u het overzichtelijk voor later
- Bewaar een scan van uw testament in uw Grownafter-kluis, bij uw documenten, en noteer erbij bij welke notaris het origineel ligt.
- Vertel uw executeur en naasten waar ze het kunnen vinden. Grownafter vervangt een notaris niet: voor juridisch geldige afspraken blijft u een notaris nodig.
- Is er iets veranderd, zoals een geboorte, scheiding of verhuizing? Laat dan nakijken of uw testament nog klopt.
Checklist
- Kijk wie volgens de wet uw erfgenamen zijn.
- Besluit of u daar tevreden mee bent, of dat u iets anders wilt.
- Wilt u iets anders? Maak een afspraak bij een notaris.
- Bespreek met uw naasten wat u hebt besloten.
- Bewaar een kopie in uw kluis en noteer waar het origineel ligt.
Deze gids is algemene informatie en geen juridisch advies. Erfrecht hangt sterk af van uw persoonlijke situatie, zoals uw gezin en bezittingen. Een notaris kan u daarover adviseren.