Gids · Voor als u het zelf niet meer kunt
Levenstestament: wat is het en wanneer heeft u er een nodig?
Een testament regelt wat er na uw overlijden gebeurt. Een levenstestament regelt wie namens u beslist als u dat zelf niet meer kunt, terwijl u nog leeft.
Wat is een levenstestament?
Een levenstestament is een document waarin u vastlegt wie namens u beslissingen mag nemen als u dat zelf niet meer, of tijdelijk niet meer, kunt. Bijvoorbeeld bij dementie, na een ongeluk of een ernstige ziekte. Het geldt zolang u leeft en eindigt bij uw overlijden. Zolang u wilsbekwaam bent, kunt u het altijd wijzigen of intrekken.
Het verschil met een gewoon testament is dus het moment: een testament werkt pas ná uw overlijden, een levenstestament werkt tijdens uw leven. Veel mensen hebben beide.
Wat staat erin?
Een volmacht
U wijst een of meer mensen aan die u kunnen vertegenwoordigen. U bepaalt ook of de volmacht meteen ingaat, of pas nadat een arts heeft vastgesteld dat u wilsonbekwaam bent. Gaat u zelf over meerdere zaken, dan kunt u verschillende mensen kiezen, bijvoorbeeld één voor uw geldzaken en één voor persoonlijke en medische zaken.
Persoonlijke en financiële afspraken
Bijvoorbeeld over uw bankzaken, de verkoop van uw woning, uw verzorging, uw huisdieren, uw uitvaart en het opzeggen van abonnementen.
Wensen over uw zorg
Sommige levenstestamenten bevatten ook medische wilsverklaringen, zoals een euthanasieverklaring of een niet-behandelverklaring. Die legt u bij voorkeur ook vast in uw medisch dossier bij de huisarts. Opnemen in een levenstestament is geen garantie dat ze worden uitgevoerd. Meer daarover leest u in onze gids over medische wilsverklaringen.
Wanneer is het nuttig?
- Als u wilsonbekwaam wordt. U kunt dan zelf geen beslissingen meer nemen en de gevolgen niet meer overzien.
- Bij gemeenschap van goederen. Wilt u samen een woning verkopen, of een uitgave doen boven een bepaald bedrag, dan kan zonder regeling de rechter toestemming moeten geven.
- Bij langdurige afwezigheid, bijvoorbeeld als u lange tijd in het buitenland bent.
Wat gebeurt er zonder levenstestament?
Heeft u niets geregeld, dan kan de rechter een bewindvoerder, mentor of curator aanstellen. Dan beslist niet u zelf wie uw zaken regelt. Voor sommige financiële handelingen is bovendien toestemming van de rechter nodig.
Wie kiest u?
Kies iemand die u volledig vertrouwt. Dat kan uw partner of een kind zijn, maar het hoeft niet. Denk na over:
- Eén of meer personen, en of zij zelfstandig of gezamenlijk handelen.
- Een reserve, voor als de eerste persoon niet beschikbaar is.
- Verantwoording. Hoe en aan wie legt de vertegenwoordiger uit wat hij of zij doet? Dit voorkomt twijfel bij de familie.
- Wie het weet. Een levenstestament dat niemand kent, helpt niemand. Vertel uw naasten dat u het hebt en waar het ligt.
Bij de notaris of zelf?
Laat een levenstestament opmaken door een notaris. Zonder notariële akte kunnen banken of notarissen de volmacht weigeren, omdat niet zeker is of de handtekening echt is en of u de gevolgen begreep.
Een eenvoudig levenstestament kost bij een notaris volgens de ANBO-PCOB-tipgids van 2025 ongeveer 500 tot 700 euro. De kosten verschillen per notaris. De notaris bewaart het origineel en u ontvangt een afschrift. Het levenstestament wordt geregistreerd in het Centraal Levenstestamentenregister. Anderen zien daar dát er een levenstestament is en bij welke notaris het ligt; de inhoud staat er niet in.
Zo houdt u het overzichtelijk
- Zet een scan van het levenstestament in uw Grownafter-kluis bij uw documenten, en noteer erbij bij welke notaris het origineel ligt.
- Voeg de gegevens van de gekozen vertegenwoordigers toe aan uw adresboek.
- Deel het met de mensen die het moeten weten, en alleen met hen. In Grownafter kiest u per persoon welke onderdelen zichtbaar zijn.
- Lees het af en toe opnieuw. Verhuist iemand, scheidt iemand, of is de relatie veranderd? Pas het levenstestament dan aan.
Checklist
- Bedenk wie u wilt vragen als vertegenwoordiger, en vraag hem of haar of dat goed is.
- Bepaal waarover die persoon mag beslissen: geld, wonen, zorg, of alles.
- Kies of de volmacht meteen ingaat of pas na een artsenverklaring.
- Maak een afspraak bij een notaris.
- Vertel uw naasten dat het er is en waar het ligt.
Deze gids is algemene informatie en geen juridisch advies. Wat voor u past, hangt af van uw persoonlijke situatie. Een notaris kan u daarover adviseren.